మార్పు - తప్పు

ఇది నేను పుట్టకముందే మొదలయిన మార్పు. నాన్నగారు పుట్టకముందే ఏర్పడిన స్థితి. తాతగారి తరంలోనో, వారి నాన్నగారి తరం లోనో మొదలయిన సాంఘిక జీవన కదలిక. 

This change is like a slow-moving tar which took some generations to move to its current form.

Majority, minority exist. Exceptions are a norm and are always present. One cannot say that evolution is wrong. It is just a change that organizations, societies, individuals go through as the times change. Widely accepted changes sustain; others go extinct - the changes, individuals, entities, societies. The time and place between sustenance and extinction, is where the judgements are passed, impressions created, and biases established.  

తరం 0 - పుట్టిన జాతిలో జీవనం సాగించుట. సాంప్రదాయం కొనసాగించుట.

మొదటి అడుగు  - 

తరం 1 -  క్రొత్తగా వస్తున్న చదువులపై మొగ్గు. తెరుచుకుంటున్న సర్కారీ కొలువులపై ఆశ.  పల్లెల నుండి పట్నాలవైపు ప్రయాణం. అనాదిగా వస్తున్న జీవన విధానాలలో 'సంస్కరణ'.  తరం 0 అందించిన సాంప్రదాయంలో అవసరానికి తగ్గట్టు చిన్న చిన్న మార్పులు. still sons of the soil. 

రెండవ అడుగు - 

తరం 2 -  పట్నంలో పుట్టినా  పల్లెతో కొంత అనుబంధం. తరం 1 చూపించిన విద్యా, ఆదాయ మార్గాలలో ప్రయాణం. తరం 1 అందించిన సాంప్రదాయం చాలా మట్టుకు పాటించినా కూడా కావలసినంత మార్పులు. 

తరం 3 -  బృహత్ కుటుంబ వ్యవస్త పూర్తిగా atomic కుటుంబాలుగా మారిన తరం. ఆంగ్ల విద్యలు, కొలువులు. పల్లె ఒక విహార స్థలం. వీలుగా ఉన్న సాంప్రదాయాలే తప్ప అన్యమైనవి ఏమీ అవసరం లేదు. 

తరం 3.5 - తరం 2, 3 మధ్యలో ఉన్న తరం ఇది. ప్రస్తుతం 'సాంప్రదాయ వాదులు' గా ముద్ర పడే తరం  ఇది. 

మూడవ అడుగు - 

తరం 4 - పక్క పట్నాలకు, అవసరమైతే పక్క రాష్ట్రాలకు విద్యా, వ్యాపార నిమిత్తమై వలసలు. దానికి అనుగుణంగా సాంప్రదాయాలలో మార్పులు. ఎక్కడికైనా వెళ్ళి జీవనం సాగించగలిగే ఆత్మ స్థైర్యం. తరం-2 జీవన విధానం వీరికి చాదస్తం.

తరం 4.5 - రాష్టాలు దాటి ఇతర దేశాలకు జీవన భృతికి ప్రయాణం. స్వభాష అవసరం లేదు. స్వ సాంప్రదాయం అంటే పుస్తకాలలో చదవడమే తప్ప, ఆచరణలో మిడి మిడి  జ్ఞానం. అణు కుటుంబాల విచ్చిన్నం - భార్య ఒక చోట, భార్త ఒక చోట, పిల్లలు ఇంకెక్కడో. ఉదర పోషణార్థం బహు కృత వేషం!

నాలుగవ అడుగు - 

తరం 5 - పూర్తిగా పరదేశంలో పెరిగిన తరం ఇది. తరం 2 వారు వీరిని పోల్చుకోలేరు. తరం 3 వారికి వీరంటే ఏవగింపు, సాంప్రదాయం పూర్తిగా మర్చిపోయారు అని. సంస్కారం లేదు అని.  బయటకి వెళ్తూ దేవుడికి వీలైతే ఒక నమస్కారం పెట్టడం వీరికి పెద్ద సంస్కారం, ముచ్చట పడే సాంప్రదాయం. మాతృభాష వీరికి ఒక అన్య భాష.

తరం 5.5  - పూర్తిగా పరదేశీయులు. కేవలం జన్యురీత్యా భారతీయ సంతతి. అన్య భాష. అన్య దేశ సాంప్రదాయం లో మమేకం. ఏదో సరదాగా అక్కడక్కడ భారతీయ సాంప్రదాయం అది కూడా దాని మూలాలు కానీ, విధానం కానీ తెలియకుండానే. Vinayaka chavithi and Halloween are one and same - both are days to post for SM content. 

అభిజ్ఞా వైరుధ్యం

రెండు విరుద్ధమైన భావాలు, ఆలోచనలను ఒకేసారి మెదడు (లేదా మనసు) లో ఉండటం  అభిజ్ఞా వైరుధ్యం, known as Cognitive dissonance in English. 

Recall the push that you experience when you try to put the same poles of two magnets together - now imagine that push in the mind. An opposing force that doesn't let you pick either of the paths, doesn't let choose either of the sides, doesn't let you decide how you want. It is hard to lead such a life, though most people do succeed handling such a dissonance very ably. They can easily talk about the ill effects of cinemas and at the same time be a movie buff. They can preach things very well, and not follow what they preach at the same moment. Are they not being true? They aren't - they are adept at handling the cognitive dissonance. 

There are chosen few like your truly who can't, get stuck in a limbo, live their days in shame, shame from being that holder of dissonance. Hence 'dhobhi ka kutta na ghar ka, na ghaat ka'. May be at some point in life, the dog will find its kennel and the rudderless boat will reach a shore. That's the hope. Hope that the light will shine on the darkness of the mind. Hope that some 'knowledge' will drive away ignorance. Hope!

...
O bright-eyed Hope, my morbid fancy cheer;
Let me awhile thy sweetest comforts borrow:
Thy heaven-born radiance around me shed,
And wave thy silver pinions o’er my head!

...

అపహాస్యం !

'ఎక్కడికి రా ఆదరా బాదరా !' అని పంతులు అడిగితే 

బుడుగు 'హైదరాబాదురా ' అంటాడు. 
'శబ్దాశ్రయ హాస్యమ్ము హాస్యము కాబోదు ...'  అని బుగ్గలు నొక్కుకుంటాడు పంతులు, బాపు గారి బుడుగు కార్టూన్ లో ఒక చోట . 

మరి ఈ మధ్య వచ్చే హాస్యానికి ఒక్క శబ్దం ఒక్కటే ఏం కర్మ  ప్రతీదీ ఒక ఆశ్రయమే.  'కాదేదీ హాస్యానికి అనర్హం'. Everyone, everything, any time can be mocked to invoke a snigger in audience. అది సినిమా హాస్యం కావొచ్చు, బుల్లి తెర హాస్యం కావొచ్చు, బుజ్జి తెర (mobile/OTT) హాస్యం కావొచ్చు. ఈ హాస్యం లో ఒక గౌరవం, ఒక మర్యాద లేదు. హద్దులు, సరిహద్దులు లేవు. అపశబ్దాలు, జుగుప్స తప్ప. 

అపహాస్యం హాస్యం ముసుగు వేసుకొని నడి వీధుల వెంట, ఆకాశ దారుల వెంట దర్జాగా చెలామణి అవుతోంది. ఆ అపహాస్య రసం చేదుగా తయారవుతోంది.

Mimicking a poem's stanza - 'గత హాస్యము మేలు వచ్చు హాస్యము కంటెన్'.  :)

నమ్మకం, మరుపు, ఆశ

మేజర్ సినిమా లో ఒక సన్నివేశం - 

చీకటిలో బయటకి వెళ్ళిన పిల్లాడి తో , వాడి నాన్న - 

"అంత ధైర్యంగా ఎలా వెళ్ళావు? చెల్లి తోడుగా ఉన్నాదనా? అది చిన్న పిల్ల రా. తను లేకపోయి ఉంటే?

"నువ్వున్నావు కదా నాన్న"

"నేను కూడా లేకపోతే.."

"నువ్వుంటావు కదా నాన్న! " 

The conviction with which the 10-11 years old boy says this and the innocence that comes out plucked few strings of my heart. It is utterly unimaginable that there will be a time when we will without the protection, guidance of our parents. 

అవును! జీవితంలో ఎప్పుడైనా ఏమైనా మనకి ధైర్యం చెప్పడానికి అమ్మ ఉంటుంది, సాయం చేయడానికి నాన్న ఉంటాడు, ఎప్పటికీ ఉంటారు అనే  నమ్మకం. కాదు అమాయకత్వం. మనం ఎంత పెద్దయినా మనలో నుండే అమాయకత్వం.

కానీ ఆ నమ్మకం వమ్ము కావడానికి , ఆ అమాయకత్వం పోవడానికి ఒక రోజు వస్తుంది. ఆ దుర్దినం మనల్ని జీవితాంతం వెంటాడుతుంది.

As my lamentation continues, I happened to talk with one of my friends who lost a very close family member, a mother of a 10-year-old kid. That kid is now under the care of very loving grandparents and with a caring dad who's somewhere else because of job conditions. 

I cannot even think what might be going through that kid's mind if a full-grown adult like me cannot bear the loss of a parent. One specific scenario that my friend mentioned made my own sorrow look small - 

'When she goes for a haircut, the stylist asks "your hair looks great! Your mom must be taking good care of it" and the kid casually says "I dont have my mom. My grandma did this." '

'We do not know how she is bearing the grief, the loss - particularly when she sees her friends boasting about how well their moms cook, help them get ready to school -just be there for anything and everything that kids of that age need.'

Death is a cruel way of reminding us how transient and delicate our lives are. Of everything that happens in our lives, this is the surest event that brings us down to ground. 

At the same time, మరుపు గొప్ప ఔషధం. గాయపు బాధ మరుస్తాం, దాని మచ్చ మిగిలినా సరే.

ఈ రాత్రి చీకట్లు రేపటి ఉదాయానికి దారి చూపుతాయనే ఆశ ఒక వరం. అది ఉందో లేదో తెలీని భవిష్యత్తు మీదనైనా సరే. ఈ రెండే లేకపోతే మానవ జీవితం భరింప శక్యం కానీ బరువుగా ఉండేదేమో.

ప్రమాణాలు - Proofs

#SelfIsolationRants

ప్రమాణం అంటే ఠక్కున గుర్తుకువచ్చేది 'ఇచ్చిన మాట'. 'దేవుని ఎదుట ప్రమాణం' అనేది మనం తరచుగా వినే మాట. భారతీయ తత్త్వ శాస్త్రం (philosophy, if I can call it) లో కూడా ప్రమాణాలు ఉన్నాయి. అయితే అవి 'ఇచ్చిన మాటలు' కాదు. అక్కడ ప్రమాణం అంటే రుజువు.  ఏదైనా ఒక ప్రతిపాదన (proposal) చేసేటప్పుడు దానికి ఆలంబనగా ఉండేవి లేదా ఒక ప్రతిపాదనని వ్యతిరేకించడానికి కానీ  ఉపయోగ పడేవి ప్రమాణాలు. 

ముఖ్యంగా ఇవి ఆరు - 

ప్రత్యక్షం  - Direct proof; I agree to something because I can feel it / know it through my sense organs. 'నిప్పుని కళ్ళారా చూస్తేనే నమ్ముతాను' అనడం ప్రత్యక్షం. 

అనుమానం  – Proving an object that cannot be immediately experienced, basing on an object that can be experienced. I saw x & y happen together; so whenever I experience y, I immediately associate x to it even if I cannot experience x at that point. నిప్పు లేనిదే పొగ రాదు. అక్కడెక్కడో పొగ కనిపిస్తోంది కాబట్టి అక్కడ నిప్పు ఉంది అనడం లాంటిది. 

ఉపమానం  - Proof (knowledge) of an object through analogy and then when that analogy is met, trying to associate it with the object. 'ఆమె కనులు కమల రేకులు' అని చదివి, కమల రేకులను చూసి, ఆమె కనులు అలా ఉంటాయి అని అనుకోవడం. 

శబ్దం - Proof through the words of people that we respect. 'మా తండ్రి గారు చెప్పింది వేదం. కాబట్టి ఆయన చెప్తే చాలు; నాకు వేరే ఋజువులు అవసరం లేదు'. వేదాలు, శృతి, స్మృతులు శబ్ద ప్రమాణాలు. 

అర్థాపత్తి  - Circumstantial proof. 'ఈ రోజు సూర్యుడు 5:30 కి ఉదయించాడు. మొన్న 5:45 కి ఉదయించాడు. కాబట్టి రేపు 5:30 - 5:45 మధ్యలో ఉదాయిస్తాడు' అని చెప్పడం అర్థాపత్తి. 

అనుపలబ్ధి  - If something can be proven to be non-existent, then one knows more that than without having that knowledge. Proof by negation / proof by non-existence. 'అక్కడ ఇప్పుడు కుండ లేదు' అని అంటే 'ఓహో .. ఒకప్పుడు అక్కడ కుండ ఉండేది' అనడం అనుపలబ్ధి. 

సాయణాచార్యుల సర్వ దర్శన సంగ్రహంలో  వివిధ దర్శనాలు (schools of thoughts like చార్వాక, బౌద్ధ, రామానుజ, శైవ et al) ఈ ప్రమాణాలను తమని తాము  సమర్ధించుకోవాడానికి, మిగిలిన దర్శనాల లోని లోతుపాట్లు చూపెట్టడానికి వాడడం చూడవచ్చు. If interested, please read సర్వ దర్శన సంగ్రహం పై  ఆచార్య శ్రీ పుల్లెల శ్రీరామ చంద్రుడి గారి తెలుగు వ్యాఖ్యానం.

Reason for talking about these now is the book that I am reading called The Culture Map by Erin Meyer. In one of the chapters, she talks about the skills needed to persuade people from various countries and why the same skill that worked in USA will not work in Germany. She brings in two styles of reasonings - Principles-First reasoning and Applications-First reasoning. 

Principles-first reasoning is where conclusions are derived from general principles/concepts. (most of the above pramaanas except pratyaksha and upamaana)

Applications-first reasoning is where conclusions are reached basing on patterns of factual observations. You observe the data in real world and draw broader conclusions. Pratyaksha, upamaana :) Begin with a fact and later add concepts.

She presents various arguments placing France, Italy on the principles-first section and UK, Australia, US and Canada under applications-first section. Build up theoretical arguments before moving to conclusion.

If you are wondering, where does India stand? She proposes that neither of the above approaches work for Asian countries which seem to follow 'holistic thinking' - discuss peripheral items and information first, slowly bring that around the core topic and finally conclude. Her proposal is that Western philosophy/religion think that they can remove an object from its surroundings, analyze it and understand what it is; opposed to Eastern philosophy which considers the surroundings, objects around the core subject, the interdependencies, interconnectedness all contribute to understanding the core. And this involves using one or more of the above mentioned pramanas. 

For what its worth, at least her thoughts around different styles of reasonings that she wrote about in 2013 resonates well with Indian school of thought which dates back many centuries from 2013. 

Self Isolation Rants

#SelfIsolationRants #delirium

Questioning the status quo and changing it has always been a way to bring in something new that will end up being status quo in the coming times. It is a wheel that we keep in inventing again and again. Every new generation thinks that it is the forerunner of all modern thoughts. 

We conveniently forget that what is modern at this moment, becomes out of date the very next moment. More so in the current technology-connected world where we are bombarded with details, information every second about anything and everything that's publicly available even in the remote-but-connected locales of the world. Twitter timeline has a new feed every few seconds, Facebook's feed is an unending scroll of everything that's wanted and unwanted, Whatsapp doesn't know to sleep, personal as well as professional emails never stop. News, updates, updates on updates, debates, discussions, cancelling each other, labelling everyone with anything, incessant trolling are just a fraction of online things. I digress. 

"I was told that Raama was a perfect human being. After hearing couple of speeches of someone and reading few articles (my grandfather was a Sanskrit pandit who wrote commentary on Ramayana) [as though that makes you an authority of Ramanaya], I cannot believe that someone who never had a mind of his own and always said 'I do something because dad said so', 'I do something because dharma says so', 'I do something because vedas says so' can ever be a perfect human being. He has no mind or thought of his own. He made Seeta jump into fire. He killed Vaali from behind a tree. How can he be perfect when I see so many flaws. Ramayana is not as perfect as I was told it is."

Someone's rant has ~ 300 comments at this moment, majority of which are hell bent on cancelling Sri Raama and Raamayana, because Raama and the story of Raamayana does not appeal to their 'modern' sensibilities. 

I just hope that whoever ranted this in that online forum and others cancelling Ramayana, do not find himself in a corporate setting, let alone working under someone. I sincerely wish that person just works for herself or himself. Otherwise, she/he will always find themselves following the rules, procedures set by someone and will not be allowed to work the way their mind tells them to. 

A corporation is guided by vision and mission that is setup by its founder, few decades back if not few centuries back. There are processes that are built in, protocols to be followed by everyone working in that company, starting from the person who secures the entry gates to the person who occupies the highest office. No one is above those rules and procedures. Any deviation is met with serious repercussions. Yes, there is freedom of thought, of expression but such freedom is still bound within the corporate framework. Heck! There are guidelines in place that says how many spaces should be between two paras of an email and how many feet apart workers should be when operating machinery. You cannot say 'muh life! muh way!' there. You will probably be showed the door if you drag this cancel culture too much into corporate.

"These reviews are useless. They made sense decades back when people were using punch cards to code. We are now in AI/ML world. Who needs PR reviews?" Said no engineer and continued there for long.

"These sales targets were set by someone sitting somewhere across the world. I do not care to meet those numbers. Muh life! Muh waay bro!" says no salesperson ever. 

However, I read / heard comments on that are long these lines on most of the traditions.

'Why should I not wear chappals into a temple? God is everywhere no and I wear chappals everywhere. Why should temples be out of bounds for my chappals?'

'Why should I not wear torn leather jeans and perform a vratha? Which book says so?'

'What happens if I do not follow a certain 'tradition'? You trads should come out and see the world!'

'Why should I respect [parents/teachers/traditional gurus]?' 

'Why should I follow the rules set by people who do not know that I exist?'

'My cat is like my son. Do you leave your son when going to some function. You dont' right. Same here. I cannot leave my cat kiddo at home. I will take it with me to the marriage.'

'I am the father-figure for my dog.  Looks how lovingly she looks at me when I take it out for potty. She will come to Tirumala with me. What? Who are you to say no? Dog is Kaala Bhairava, who is kshetra paalaka for so many temples. Why can I not take my dog with me there?'

'My pigeons cannot live a day without me giving them food and water. What do you mean I cannot take them to this funeral? Did your <>smriti tell you that?'

'I bathe only once a week even if I am going to office. In these days where there are sanitizers and deodorants, why should I bath daily?'

'I am not religious but I am spiritual. I seek inner peace. I dont believe in puja. See, I meditate and my guru said that's all that I need to connect with the positive energy of cosmos. Yoga dude! Kriya yoga is the key! You dont need anything else.'

These questions/thoughts come mostly from people of one specific religion. And the problem is that the people with these thoughts do not leave the religion completely out of their mind. They try to refit some pieces of it into the boundaries of their echo chambers.

Sri Raama saying that 'let my father agree to this marriage and attend it; I will not act on this all by myself' has its own sense of aesthetics and respect towards someone who has spent their time and energy in your upbringing. Why would someone not want their loving parents to be with them before embarking the next stage of their life? What is wrong if they sought the approval? We see kids bringing their parents from across the continents to their graduation ceremonies. Why do you think they do that?

Reminds me of lines from some novel when a grandson asks his grandfather about what happens if a festival is not celebrated as it should - " If Sankranti is not celebrated, then nothing materialistic is lost. The harvest will still reach home; it will get sold and money will exchange hands. The beauty of such a festival is not only in harvest, but also in the fact that brothers, sisters, relatives who had to go elsewhere for their livelihoods find time to travel back to their own villages, spend time with one another, exchange joys and sorrows. That's where the beauty of the festival lies. If that tradition is not continued, that joy of life will also be lost."

If you do not respect or follow traditions, then those traditions do not lose their meaning or importance amongst their followers. The loss is on you.  What will be slowly lost is the age-old wisdom in those traditions and the beauty of the life that those traditions bring in. And that, is a slippery slope. 

Once traditions are cancelled, then so is the religion. After religion is cancelled, then we will see Lord Vinayaka become the Santa Clause like figure, Shiva reduced to a caricature, Vishnu a snake charmer, Brahma a old grandfather with super powers (Brahmastra, you know!),  Krishna a womanizer, Draupadi a nymphomaniac. We have already reduced Bal Hanuman and Chota Bheem to 'cartoon' characters. After few generations, the temples will be reduced to museums, the idols which underwent praana pratistha lying under sun, covered with dust before the gates of rich/powerful, the puranas, itihasas succumbed into the main stream as fantasy films, if not totally forgotten, Vedas turned into one-pager PDFs.

Am I stretching this too much? Look around.

Greeks had so many great thinkers; their philosophy one of the best at their times - where are they now if not in museums and their greatest works read as fantasy literature, into 'made easy' concise PDFs? Entire Egyptian pantheon of Gods is reduced to characters in fantasy films; their cultural artifacts lie in museums. We know next to nothing of the interpretations of their rituals, of their actual thought process. All of that was lost in sands of time because their traditions got 'cancelled' either from within or due to external factors. Native Americans who once roamed freely all along the Americas, who lived with tight bonds with nature, who had their own traditions are now living in their 'reservations', generational identity and knowledge lost.

Keep an open mind but also read, understand your own itihasas, puranas and prasthana-traya. Learn the language in which they are written. In the current world, no learning is prohibited and unavailable if you have the heart to learn. Sri Raam showed how to live like a man, not like a God. His behavior, his thought process can be the guides to follow, if you understand him. If you are stuck at the popular media projects of Sita Agnipravesha, Vali vadha, then you are missing the forest while looking at trees. 

బాధ్యతలు, హక్కులు

నాకు సగం మాత్రమే గుర్తున్న ఏదో సినిమా సంభాషణ 'బాధ్యతల నుండి తప్పించుకొని బ్రతికే వాళ్ళకి హక్కుల కోసం అడిగే అధికారం లేదు'.

My observations from my life so far, from lessons that I am still learning  - 

The answer to majority of 'why did not get <something>?' questions lies somewhere in the above sentence.

If you did not take care of responsibilities, did not perform your bound duties in professional and personal spaces, then do not expect to have your rights there. Do not expect to get the results that 'you' want.

Introspection, retrospection can lead to understand what you did not pick up.

Good news - in many scenarios, you can rectify, pick up your responsibilities. 

Not so good news - In very few scenarios, the boat has already left the dock. Own your failure and learn to live with it. It is hard, but no one said life, particularly as an adult is going to be easy. 

"స్వర్గం, నరకం అని ఎక్కడో లేవు. ఈ జీవితపు తప్పొప్పుల ఫలితాలు ఇక్కడే అనుభవించేస్తాం" అనిపిస్తుంది అప్పుడప్పుడు. 😀

Daffodils - William Wordsworth

 

Visited few fields of tulips and daffodils last week. The beauty, the splendor, the amazement from seeing that sea of daffodils reminded me of this poem by William Wordsworth.

దేశకాలమాన పరిస్థితులు మారినా,  the base response to nature, to beauty probably remains the same - awestruck by the sight and stored away as an inspiration, as a fantasy, as an escape from reality. 

Read somewhere that the ability to think, to talk, to write, to visualize those things that do not exist separates us from other animals. It allows us to see things as they are and at the same time attribute it to something else.

I wandered lonely as a cloud

That floats on high o'er vales and hills,

When all at once I saw a crowd,

A host, of golden daffodils;

Beside the lake, beneath the trees,

Fluttering and dancing in the breeze.

Continuous as the stars that shine

And twinkle on the milky way,

They stretched in never-ending line

Along the margin of a bay:

Ten thousand saw I at a glance,

Tossing their heads in sprightly dance.

The waves beside them danced; but they

Out-did the sparkling waves in glee:

A poet could not but be gay,

In such a jocund company:

I gazed--and gazed--but little thought

What wealth the show to me had brought:

For oft, when on my couch I lie

In vacant or in pensive mood,

They flash upon that inward eye

Which is the bliss of solitude;

And then my heart with pleasure fills,

And dances with the daffodils.

- William Wordsworth (written in 1802)

దంష్ట్రా మురరిపు వరాహస్య భవతి

అవిద్యానా-మంత-స్తిమిర-మిహిర ద్వీపనగరీ

జడానాం చైతన్య-స్తబక మకరంద శ్రుతిఝరీ |

దరిద్రాణాం చింతామణి గుణనికా జన్మజలధౌ

నిమగ్నానాం దంష్ట్రా మురరిపు వరాహస్య భవతి ||

అమ్మ వారి పాద పద్మ పరాగలేశము  - 

• అజ్ఞానుల లోపల ఉన్న చీకటికి (ని పారద్రోలే ) సూర్యుడు ఉదయించే ప్రదేశం (వెలుగుల గని). [ఉద్యద్భానుసహస్రాభా]
• సోమరులు, ఆలసులు, కార్యోన్ముఖులు కాలేని వారికి (చైతన్యమొసగే) జ్ఞానమనే పుష్ప సమూహం  నుండి జాలువారే నిరంతర మకరంద ప్రవాహము. [సుధాసృతిః]
• దరిద్రుల పట్ల చింతామణుల మాల. (చింతామణి - కోరిన కొరికలు అన్నీ తీర్చే అపురూప మణి). [చింతామణి గృహాంతస్తా]
• సంసార సాగరం లో మునిగి ఉన్నవారికి విష్ణావతారమయిన ఆది వరహాపు కోర.  [సంసార పంక నిర్మగ్న  సముద్దరణ పండితా]

పై శ్లోకం లోని ఆఖరి పాద భాగం -  దంష్ట్రా మురరిపు వరాహస్య భవతి.

ప్రళయ కల్లోల సాగరం. 

మూర్ఖుడైన ఒక రాక్షసుడు భూమిని చుట్టి పడేస్తే, దానిని సాంతం మింగేసిన ఆ సాగరం.  

ఆ సాగరం లోనుండి ఒక్కసారిగా పైకి లేచిన  బ్రహ్మాండమైన తేజస్సుతో ఆది వరాహమూర్తి. 

ఆయన మూపు చివర పెద్ద కోరలు. ఒక గ్రహాన్ని లేపి ఎత్తగల కోరలు. ఆ కోరలే అంత పెద్దవి ఉంటే, ఆ వరాహ మూర్తి విగ్రహం ఇంకెంత విశాలమైనదో ఊహించుకుందాం. 

ఆ కోరల మీద  హిరణ్యాక్షుని దుష్కార్యం నుండి  రక్షింపబడి, ఆ అపారమైన జలనిధిలో నుండి బయటకు ఉద్దరింపబడిన భూదేవి. 

ఈ దృశ్యం అంతా  ఆ పాద భాగం 'దంష్ట్రా మురరిపు వరాహస్య ' లో. 

 

ఆ దృశ్యాన్ని ఇంకొంచం పరికించి చూసే సాహసం చేస్తే -  ఆయన పాదాల వద్ద మహోత్తుంగ  తరంగాలు, నీటిలో నుండి చతుర్భుజాలతో  లేచిన స్వామి శరీరం, దాని  మీద నుండి ఆ సాగర జలాలు జలపాతాలలా కిందకి జారుతూ, స్వామి నోటిలో నుండి తెల్లగా మెరిసిపోతూ  కోరలు, వాటి మీద నీలముగా భూమి. 

అనిర్వచనీయం. ఇది కేవలం ఎవరికి వారు మనోఫలకం మీద చూసుకోవాలసినదే కానీ ఏ కళాకారుడు కూడా చిత్రించలేడు. ఏ దర్శకుడూ ఈ దృశ్యాన్ని మలచలేడు. 

'జన్మజలధౌ నిమగ్నానాం దంష్ట్రా మురరిపు వరాహస్య భవతి'

 

ఈ సంసారమనే మహోధది లో పడిపోయిన వారిని ఉద్దరించేది అమ్మవారి పాద పద్మ ధూళి. కల్లోల సాగరం నుండి భూమిని కాపాడిన ఆది వరాహపు కోర లానే! 

 

శ్లోక పాదం లో ని ఒక భాగం లోనే ఇంత అమృతం ఉంటే, ఇంత వర్ణన ఉంటే, ఇంత సౌందర్యం ఉంటే, నా వంటి అజ్ఞానికే ఇంత ఆనందం కలుగుతూ ఉంటే, ఇంక అమ్మవారి దయ పుష్కలంగా ఉండి, ఆది శంకరులను ఆసాంతం చదివి, అర్థం చేసుకున్న మహానుభావులది కదా సార్ధక జన్మ అంటే!

Seeds!

Many, many years ago I was rummaging through my dad's suitcase filled with his college belongings, early life collections. It was a cornucopia of different mementos, awards, certificate, drawings, paintings, and with books of all sorts - his text books, rough notes from homeopathy classes, bound novels made of magazine publications, UNICEF guides for first aid and child care, Wren-and-Martin grammar, Bengali-English-Telugu dictionary et al. 

Amongst those, there was one that spoke about elements of fiction and how they influence the reader written by a weird sounding name and the other was a novel about a cowboy protecting his ranch in the wild-west filled with missing treasure, Indian war troops, gamblers and smugglers. 

The first book was 'The Romantic Manifesto' written by Ayn Rand and the second one was The Mustang Man by Louis L'Amour. I peeked through the first one, read couple of essays and understood almost nothing except few terms here and there; I read the second one, found it interesting to know about Texas, the desert, the horses, their riders. However, the names of both the authors registered in my mind. 

Two bound books of Tulasi and Tulasi Dalam written by Yandamuri Veerendranath fed my 5th-6th grade summer holidays. These books were made of the weekly publications of those novels from Andhra Bhoomi magazine. 

Few years later, the works of Sri Swamy SundaraChaitanyaananda made their way into our home. Bhagavatam, Chandra Bhaagaa Tarangaalu, SadaaSiva Brahmamendra Swamy keertanalu to name a few. I spent many days reading them, understanding bits and pieces only.

SriSri's Maha Prasthanam made it to our home in my 10th grade and disappeared mysteriously until I hit graduation, but not before I memorized some of the poems. Some random poem collection of works by Shelley, John Keats, Shakespeare passed through too.

A steady flow of various such publications of different genres made it into our house. I was never asked to read any of them, and neither was I stopped from doing my own exploration. 

I had a similar exposure to music, again from my dad's collections. He had three large suitcases of tapes with music of all kinds - western, Hindi-pop, Telugu devotional, Indian classicals and instrumentals, Telugu and Hindi movies, including few full-length movie audios. That was enough to familiarize with the names of artists, different music styles. 

Some of these inputs, readings molded me in some fashion or the other. Some of those grew along with me, expanded my horizons in certain areas of life (and probably took some of those away from me as well). They are constantly evolving, growing even now; there are many that got left behind. 

In absence of one of these avenues that were made available for me, I would have been a less rounded person than what I currently am (which is already dented a lot and lacks many, many things). Given my own physical limitations, I would have been less passionate about activities that need physical acumen. 

That interview in Vizag's SEZ which ended up as a discussion on If by Rudyard Kipling and rationalizing a certain decision of mine by quoting Robert Frost's The Road Not Taken would have been less memorable, if it just ended up being Q&A session on Java constructs.

The inspirations, inputs, thoughts that music and books gave helped me to absorb and enjoy my solitude, to handle the highs and lows of life so far. The sense of accomplishment whenever I could read and understand a complex principle, appreciate a beautiful music note, find a wonderful line in poetry is unparalleled. I am sure others who have different interests would have received that 'high' when reaching a meaningful place in those areas. 

A plant does not grow as soon as you drop a seed in the soil. Soil should be prepared, fertile, with enough moisture and sunlight to allow the seed to germinate, sprout and then grow. 

Your home is the soil in which your kids grow. Set that soil to be a fertile place where they will find the required nutrients that will help them learn and grow. 

Anything and everything you have at home, starting from how you decorate it, how adults speak and behave with one another, books that are present at home, music that is played, food that is prepared, games that are played, different activities of life that are taken up et al. Each of these will influence the path that your kids take as they grow and learn. 

Unlike a seed which cannot think of its own, your kids do think. They love to imitate adults at home, love to explore, love to find new things, love to learn, love to create something. Find these little sparks during their time at home and fuel them. What might be mundane for you might be a 'aha' moment for your kid. 

Introduce your kid to all those things that you think will be good for their future, for their growth. Introduce, do not enforce. They will find their own set of interests. Keep the table open for them to feel safe to express how they feel. Enough sun light, moisture will create magic of sprouting a seed to a plant and a plant to a tree. We cannot control where the next new leaf comes up from or where a branch spins up; we cannot control what new interests a child might pick up. Curation is probably what you need to do to let that growth happen in the right direction (that you think is right).

Will I be successful as a parent by following this? How well can I offer the fertile 'soil' and keep the weeds out? Only the future can tell! :)

జై బాలయ్య!

Once upon a time, movies and dramas in Telugu used to portray stories from puranas, itihasas though diluted with personal agendas of actors, writers and directors. When not from itihasas, they had fantastic stories inspired from various folk tales. Away from folk tales are those movies that were set in the near-part or the current society of that time. They did not stray very far from the practices, beliefs of their audiences.

In a swift move, movies overthrew dramas in Telugu as the means of entertainment at mass. Over stimulation of the base human emotions from movies opiated the masses. This resulted in a dire need to show the lead actor a step above from rest of the cast became a norm and went to such extremes that the stories no longer took place in a society that average audience know. Traditions, religion, human relations got pushed to a remote corner. They only had to be touched with a long stick, with only a passing reference of them in the story or when some stupid religious practice that the director dreams of after a smoking weed has to be shown.

In the current state, the bar is so low that a very rough caricature of a Shiva bhakta as a hero of the movie with a meaningless story line and awful taking, was enough to make the crowd crazy that Telugu movies give more place to traditions and religion. 

True! The guts of the director have to be respected and appreciated for taking this specific story line, but going by his previous movies, the sole intention here can be to allow the hero to perform things that normal humans cannot perform, by declaring him as Lord Shiva. It does not feel like he intended to glorify the religion.

Sprinkle some words from sanskritam here and there, a long monologue with an utterly meaning less shloka paadam (అహింసా పరమో ధర్మః, ధర్మ హింసా తథైవచ - does not make a full verse or shloka) about ahimsa, some scenes with the lead actress losing her heart to a person who is old enough to be her uncle, really bad scene that can cause the kid character to get PTSD by watching his mom violated and her perpetrator killed brutally, sentiments of a mother losing one of her two children - you have a block buster. Treating it as anything else is a grave mistake. 

At the end of the day, the movie has to provide entertainment to majority of its audience and this movie succeeded in doing that. When you have Balayya performing rudra tandavam to Thaman's ear piercing, heart-pounding beats from what seems to be like 1000 drums at once, what other trance do the audience needs, that too when covid-19 deprived them of a senior hero's movie for close to two years. కరువు తీర్చాడు బాలయ్య బాబు. జై బాలయ్య!

Not the first, and definitely not the last!

Like most other things here, one more random thought. 

Most of my experiences, joys, sorrows, feelings are not unique to me. I am one amongst many billions since the beginning of mankind to have loved someone, to have hated someone, to have family, parents, jobs, house to live, enjoy art, savor food. One of many to have won, to have lost, to live and definitely to lose this identity as I die.

This 'I', who had nothing this world as a life form took shape in my mother's womb, will turn into nothing after my death. I brought in nothing; I take nothing with me. I 'own' nothing between this birth and death. If I do claim such ownership, then it's probably a child's play. A child creates castles in sand on a beach. Leaves them as they are when it's time to go home. No matter how big or small enterprise that you work on, when it's time to go, all that has to be left behind. Like the stage of a drama that's left empty after the show's done. Until that final call, the effort to earn, to help, to create, to enjoy, to do something that leaves some sort of impression however big or small in this world continues. 

Annamayya's - నానాటి బ్రతుకు నాటకము.. పుట్టుటయు నిజము, పోవుటయు నిజము.. నట్టనడిమీ పని నాటకము.

I live my life as a singular which is a part of this collective that I call as world. This world which is my perception that's created by the signals from sensory organs of one body. When the curtain falls, when my life seizes to exist and when all the actors in that plan exit the stage, what's left is that shell alone which had that play's character in it until then. That shell, my body loses its identity. As the 'life' in it becomes a void, the body becomes another mere object in this world. It gets cremated, buried or left to end up as meals to birds, animals and insects.

Until that final act ends, the drama must go on. This life should continue. The masks on the face should remain. Sorrows to cry to, joys to laugh at. The balancing act is to fully take part in it, all the while knowing that the facade goes away at one point or the other. The curious thing about it is, I immerse myself in the play so much that I lose the sense that it is all temporary. I 'live' in it. Of course, that's how this world runs.  That's how this సంసారం continues for everyone except to those select few who can live their life like a water drop on lotus leaf - being on it all the time, but never clinging to it. 

I am definitely not the first to have these inner ramblings, and definitely not the last! I, remain thus. 

Fools, morons and lunatics!

Uberto Eco's Foucault's Pendulum is a satirical piece full filled with secret societies, medieval manuscripts, codes,  occult, mysteries, and conspiracy theories. 

The core thought of this satirical novel seems to be that you can pick any fact or thought and link it to any other idea to form a solid belief. You can form a solid theory based off facts that teeters on the border between truth and lie. Such a theory is otherwise known as a conspiracy theory.

It is fun to read. When is a satire not fun, unless that satire is targeted on yourself!

Here's some dialog between two characters in that novel - talking about cretins, fools, morons, and lunatics.

"Each of us is sometimes a cretin, a fool, a moron, or a lunatic. A normal person is just a reasonable mix of these components, these four ideal types."

…

"Cretins don't even talk; they sort of slobber and stumble. You know, the guy who presses the ice cream cone against his forehead or enters a revolving door the wrong way." 

"Being a fool is more complicated. It's a form of social behavior. A fool is one who always talks outside his glass."

"What do you mean?"

"Like this."

He pointed at the counter near his glass.  "He wants to talk about what's in the glass, but somehow or other he misses. He's the guy who puts his foot in his mouth. For example, he says how's your lovely wife to someone whose wife has just left him."

"Yes, I know a few of those."

…

"Fools are in great demand, especially on social occasions. They embarrass everyone but provide material for conversation. In their positive form, they become diplomats. Talking outside the glass when someone else blunders helps to change the subject."

…

"Fools don't claim that cats bark, but they talk about cats when everyone else is talking about dogs. They offend all the rules of conversation, and when they really offend, they're magnificent. It's a dying breed, the embodiment of all the bourgeois virtues."

…

"Ah. Morons never do the wrong thing. They get their reasoning wrong. Like the fellow who says all dogs are pets and all dogs bark, and cats are pets, too, and therefore cats bark. Or that all Athenians are mortal, and all the citizens of Piraeus are mortal, so all the citizens of Piraeus are Athenians."

"Morons will occasionally say something that's right, but they say it for the wrong reason."

"You can spot the fool right away (not to mention the cretin), but the moron reasons almost the way you do; the gap is infinitesimal. A moron is a master of paralogism."

…

"A lunatic is easily recognized. He is a moron who doesn't know the ropes. The moron proves his thesis; he has a logic, however twisted it may be. The lunatic, on the other hand, doesn't concern himself at all with logic; he works by short circuits. For him, everything proves everything else. The lunatic is all idée fixe, and whatever he comes across confirms his lunacy."

Perfume

 

అమరావతి కథలు - శంకరమంచి సత్యం గారు | ఒక రోజెళ్ళిపోయింది

ఉదయం లేచినప్పటి నుండి ఉరుకులు, పరుగుల జీవితం. ఎవరినీ ఎక్కడా ఒక్క నిమిషం కూడా నిలుచొనివ్వని వేగం. చిటికెడు చిట్కాలు. గుప్పెడు ఆలోచనలు. తొట్టె నిండా పనులు. తామర తంపర కోరికలు. ఈ పరుగు పందెం లో విజయం ఎప్పుడూ ఆమడ దూరం. ఎవరైనా నన్ను 'ఎక్కడికి ఈ పరుగు' అంటే అది  'బదులే లేని ప్రశ్న' అన్న సమాధానం ఇస్తానేమో.

ఈ కథ కోసం పెద్దగా చెప్పడానికి ఏమీ లేదు. 

పిచ్చయ్య అనే ఒక సామాన్యుడి జీవితం, అతని దిన చర్య, నిర్యాణం - ఈ కథ. ఇవి కేవలం ఒక రోజు గడిచిపోయినట్టుగా, నిశబ్దంగా విచ్చుకునే పువ్వులా, ఎవ్వరూ చూడనప్పుడు విరిసిన చంటి పాప నవ్వులా  చాలా సామాన్యంగా ఉంటాయి. 

ఆయన కోసం కానీ, ఆయన దినచర్య కోసం కానీ పెద్దగా చెప్పుకోవడానికి ఏమీ లేదు. లేదా? ఏమో? అది పాఠకుల విజ్ఞతకే వదిలేశారు శంకరం గారు. 

ఈ కథలో నుండి యథాతథంగా కొన్ని వాక్య సంపుటాలు. 

"ఒక రోజు వెళ్ళిపోయింది. మరో రోజు వస్తోంది. వెళ్ళిపోయిన రోజు గురించి ఆలోచిస్తూంటే వచ్చిన రోజు కూడా వెళ్ళిపోతుంది. 

అలా వచ్చి వెళ్ళిపోయిన రోజులలో ఒక రోజు పిచ్చయ్య గారు వెళ్లిపోయారు.   

... పరుగెత్తే ప్రవాహం అడుగు తెలియకుండా ఈదుకెళ్ళే చేప పిల్లలా, తొణకని సరస్సులో కదలని అలలా, ఆయన కాలానికి తెలియకుండా కాలంతో కలిసిపోయి జీవితమంతా గడిపాడు.  

... రెండు మెతుకులు తిని ఆ వడపప్పు సీతమ్మగారికిన్ని పెట్టి తాను ఒకొక్క గింజే నములుతూ నిద్రలోకి వెళ్లిపోయేవాడు. అలా నిద్రలోకి వెళ్ళిపోయిన పిచ్చయ్యగారు ఒక రోజు తిరిగి లేవలేదు. కాళ్లకట్ట నుండి లేచిన సీతమ్మగారు పిచ్చయ్యగారు పోతే గొల్లుమనలేదు. బొట్టు మాత్రం చెరుపుకొని "ఇంతకాలం నా ఎదురుగా ఉండేవారు, ఇప్పుడు నాలోనే ఉన్నారు" అనుకుంది. 

పిచ్చయ్యగారు ఏవీ సాధించలేదు. తగాదాలు తీర్చలేదు. సమస్యలు చర్చించలేదు. కానీ కాలానికి తెలియకుండా కాలంలో కలిసిపోయి బతికాడు. అది చాలదా? చాలటంలేదు చాలా మందికి."

ఇది చదివిన తరవాత  కొంత సేపు ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాను. 

పిచ్చయ్య గారు నిజంగా ఏమీ సాధించలేదా? ఆయనవి అంటూ ఏ గుర్తులూ మిగల్చలేదా? 

ఆయన నిత్యం పలకరించే పువ్వుల చెట్టు, దాని మొగ్గలు,  స్నానం చేసే కృష్ణ గట్టు, ఆయన మౌనంగా అభిషేకం చేసే అమరేశ్వరుడు, కోవెలలో ఆచార్లు గారు, గాలి గోపురం మీద పావురాలు,  కోవెల బయట గోళీలు ఆడుకునే పిల్లలు, ఆయన సాయంత్రం వెళ్ళే రామాలయం - వీటి అన్నిటిలో సీతమ్మ గారికి పిచ్చయ్య గారు కనిపిస్తూనే ఉంటారు. వారందరికీ ఆయన లేని లోటు తెలుస్తూనే ఉంటుంది. 

Is it the longing for a life in a world that's more simple, slow, happy and bound together made me like this story more? 

ఏమో! ఆ analysis చేయడం ఎందుకు? 

Does splitting and understanding Beethoven's symphony as crests and troughs of sound waves add anything to appreciating the beauty of that piece?

వంశీ కతలు - పిండంతే నిప్పటి

'నవంబరు లో అరుణాచలం వెళ్దాం అనుకుంటున్నాం. మావయ్య వస్తానన్నారు. నీతో మాట్లాడి ప్లాన్ చేయమన్నారు' అని బావ సంక్షిప్త సందేశం. 

'సరే బావ.. తిథి వారాలు ఖరారు చేసి చెప్పు' అన్నాను. 

ఈ యాత్ర కి పెట్టిన సెలవాలు సరిపోవాయె. సరే.  కొన్ని రోజులు సొంత దేశం నుండే పని చేస్తా అని ఉద్యోగ దేశం లో చెప్పాను. 

ఈ లోపే ఇంకొక వార్త - ' మనం వెళ్దామనుకున్న సమయానికి కార్తీక మాస ఉత్సవాలు ఉంటాయి. అరుణాచలం చాలామంది భక్తులతో కిక్కిరిసి ఉంటుంది. ఇంత తక్కువ సమయంలో అక్కడ బస, దర్శనం ఏర్పాట్లు చేయడం కుదరదు' అని. 

గాలి తీసేసిన బుడగలా ఐపోయాను. 

అమ్మ, నాన్న కొన్ని సంవత్సరాల ముందు అరుణాచలం వెళ్లారు. అరుణాచలం గుడిలో దర్శనం అయిన తరవాత 'నేనింక బయటకి రాలేను' అని అమ్మ గదిలో నీరసించి పడుకుండిపోతే, ఎవరో వచ్చి 'పడుకోవడం ఏమిటి. బయటకి పద' అని గద్దించినట్టు అనిపించిందంట. ఎక్కడ లేని శక్తి వచ్చి  లేచి, తయారయి, గిరి ప్రదక్షిణ చేసి, రమణాశ్రమం,  విరూపాక్ష గుహ అన్నీ చూసుకొని, ఆశ్రమంలో కొంత సేపు ధ్యానం చేసుకొని తిరిగి వచ్చారు అంట ఇద్దరూ. 

"వంశీ, నువ్వు అరుణాచలం చూడాలి రా" అని అమ్మ అంటూ ఉండేది. అమ్మతో  ఆ యాత్ర భౌతికంగా  చేసే అదృష్టానికి నన్ను దూరం చేసి ఆ గౌరీ  లోకానికే ళ్ళిపోయింది 2019 లో. 

2017 నుండి తిరుమలలో స్వామివారి దర్శనం చేసుకోవాలి అని నా కోరిక. కోరిక ఒక్కటి ఉంటే సరిపోదు. ఆయన ఆజ్ఞ, అనుగ్రహం కూడా ఉండాలి కదా. గత సంవత్సరంగా ఈ తపన బాగా ఎక్కువయ్యింది. ఇంటి దగ్గర ఉన్న కోవెల్లో స్వామి వారి నిలువెత్తు విగ్రహం చూసిన ప్రతీసారి కొండ మీద ఆయన మూల విరాట్టుని చూసినంత ఉపశమనం కలిగేది. ఎన్నిసార్లు మానసికంగా తిరుమల యాత్ర చేసినా, ఆ దర్శన కాంక్ష పెరుగుతూనే ఉంది. 

అరుణాచలం వెళ్ళడం అవదు అని తెలిసిన తరవాత, రవి బావ తో 'సరే నవంబరులో ఎప్పుడైనా నీకు తిరుమల వెళ్ళే ఉద్దేశం ఉంటే, నాకు కూడా చెప్పు' అన్నాను, covid కారణం గా ఏమైనా ఆంక్షలు, నిషేధాలు ఉంటే వాటిని స్వామి వారే చూసుకుంటారులే అనుకుంటూ. 

'నవంబరు 23న అరుణాచల కార్తీక దీపోత్సవం అంట, కాబట్టి 24న అరుణాచలం వెళ్ళి, తరవాత రోజు తిరుమలలో నిజ రూప దర్శనం అవుతుందేమో చూస్తాను' అన్నాడు. 

ఆ మాట వినగానే  నాకు ప్రాణం లేచి వచ్చింది. 

 ఈ లోపు ఇంకొక మార్పు 'COVID నిబంధనలు తమిళ నాడులో సడలించారు. శని, ఆదివారాలు కూడా కోవెలలు తెరిచి ఉంచుతారు. కాబట్టి ముందు 25 Nov నిజరూప దర్శనం, 26 Nov అరుణాచలం, 27 Nov తిరుగు ప్రయాణం. మొత్తం యాత్రకి కావలసిన ఏర్పాట్లు అన్నీ చేసేశాను'. 

మరింకెటువంటి మార్పులు లేకుండా అనుకున్న తేదీకి రేణిగుంటలో తెల్లవారే దిగి, తిరుమలకి బండి మాట్లాడుకొని, కొండ మీదకి చేరుకున్నాం.

కొండమీద భక్తుల రద్దీ తక్కువగా, వాతావరణం చాలా ఆహ్లాదంగా, నా మనస్సు స్వామి వారి దర్శనం ఎప్పుడా అన్న ఉత్సుకతతోను ఉన్నాయి. 

రాత్రి  8కి దర్శనం. తిరుమల మాడ వీధులలో  నడుస్తూ 'స్వామీ! ఇంత దగ్గరలో ఉన్నా, నీ దర్శనం కోసం ఇంకా కొన్ని గంటలు ఆగాలి కదా' అని  అనుకున్నా. 

బేడీ ఆంజనేయ స్వామి వారి దర్శనం చేసుకొని, ఆయన ఎదురుగా కొబ్బరి కాయ కొట్టి,  మిగిలిన భక్తులు సమర్పించిన కర్పూర కానుకలతో నిలువెత్తు దీపాపుసమ్మెల లో వెలుగుతున్న హారతిలో నా కర్పూరం కూడా కలిపాను.  

'త్రిగుణాత్మకమయిన మాయా ప్రభావం చేత, వివిధ నామ రూపములతో  ఈ జగన్నాటకం నడుస్తున్నా, అందులో ఉన్నది ఒకే పరబ్రహ్మ స్వరూపం. నామరూపగుణభేధాలు అన్నీ ఆయన ముందు ఒకటైపోతాయి.' 

దేశబాసలందు తెలుగు లెస్స !

తెలుగు సాహిత్యం అంటే సినిమా సాహిత్యం, తెలుగు సంప్రదాయం అంటే సినిమాలలో చూపించించే సంప్రదాయం, పురాణేతిహాసాలు అంటే సినిమా కథలు - అన్న భావం గత ఒకటి, రెండు దశాబ్దాలలో పుట్టిన వారికి  ఉన్నదేమో  అనిపిస్తుంది. ఇది పూర్తిగా నేను, నా చిన్న పరిధి లో చూసిన విషయం మాత్రమే. 

ఇప్పటి తెలుగు యువతకు పుస్తకాలు, అందులో తెలుగు పుస్తకాలు చదివే అవకాశం, సావధానం ఎంత వరకు ఉన్నాయో తెలీదు. అచ్చు వేసిన పుస్తకాలు అమ్ముడిపోవడం లేదు అని  ఈ మధ్య ఒక పుస్తక ప్రచురణ కర్త రాసిన వ్యాసం లో వాపోయాడు.

దృశ్య శ్రవణ మాధ్యమాలు, రాజకీయ, కుల, ప్రాంత, భావ విభేదాలు దీన్ని మరింత జఠిలం చేసాయేమో అనిపిస్తుంది.

తెలుగు సాహిత్య పూర్ణేందు చంద్రికను అందుకున్న చకోరకమరుగునే సాంద్ర నీహారములకు !! 

రాయప్రోలు 

ఏ ప్రఫుల్లపుష్పంబుల నీశ్వరునకు 

పూజ సల్పితినో యిందు పుట్టినాడ !

కలదయేని పునర్జన్మ కలుగుగాక 

మధురమధురంబయిన  తెన్గు మాతృభాష.  

రాళ్ళపల్లి ఆనంతకృష్ణ శర్మ 

పండి తెల్లబాఱు  వరితోటలను జూచి 

యేల మొగము వంచి యేడ్చెదమ్మ?

చూడు జనుపచేను సొగసెక్కెనరిదళం 

బలదుకొన్న యాటవెలది వోలె. 

పోతన 

అచ్చపుఁ జీకటింబడి గృహవ్రతులై విషయప్రవిష్టులై

చచ్చుచుఁ బుట్టుచున్ మరలఁ జర్వితచర్వణు లైన వారికిం

జెచ్చరఁ బుట్టునే పరులు చెప్పిన నైన నిజేచ్ఛ నైన నే

మిచ్చిన నైనఁ గానలకు నేఁగిన నైన హరిప్రబోధముల్.  

నన్నయ్య 

అమరావతి కథలు - శంకరమంచి సత్యం గారు | రెండు గంగలు

ఇది నిండా రెండు పుటలు ఉన్న కథ. 

ఇందులో ఒక తాతగారు తన మనవడు మనవరాళ్లను దగ్గర కూర్చో బెట్టుకొని పెళ్ళయిన కొత్తలో ఒక రోజు తాను వర్షం లో తడిసిన విధానం, అతని ఆస్వాదన, వర్షంలో  కృష్ణా నది, పరిసరంలోని  వివిధ పొలాలు, ఆ వాసనలు గురించి చెబుతారు. కథ  చదువుతూంటే సరిగ్గా అటువంటి వర్షాలలో తడిసిన చిన్ననాటి రోజులు ఎన్నో గుర్తుకొచ్చాయి. 

ఆ వర్షం వలన బురదలో ఇరుక్కుపోయిన తన పాత చెప్పులు ఇప్పిన వెంటనే, భూమిపై ప్రవహిస్తున్న ఆ వర్షపు ధారలో  చల్లబడిన తన కాళ్ళతో నిలుచొని -  'వరె వరె! అప్పుడనిపించిందిరా ! గంగమ్మ ఈ భూమీనంతటినీ చల్లబరుస్తుంటే, నేను చల్లబడక ఈ పాత చెప్పు లడ్డంపెట్టుకున్నానా'  అంటాడు. ఎంత చక్కని, స్వచ్చమైన, అమాయకపు భావన. 

పట్నం గుమస్తాగారి కూతురైన  తన కొత్త పెళ్ళాం ఆ వర్షం లో ఏ ఇబ్బంది పడుతోందో అనుకుంటూ ఇంటికి చేరిన అతనికి - 'దొడ్డి చివర ఆరుబయట కృష్ణ వైపు తిరిగి నుంచొని కన్పించింది. వర్షం కృష్ణ లో కలుస్తూంటే, కృష్ణ వర్షంలో  కలుస్తూంటే, వర్షం లో తాను కలిసిపోయి, చేతులు విప్పార్చి తలమునకలుగా హాయిగా తడుస్తోంది' అన్న వాక్యంతో  ముగుస్తుంది.

ఈ ఆఖరి వాక్యం తో వారిద్దరిదీ అన్యోన్య దాంపత్యం అన్నది యవనిక వెనక ఉన్న విషయం  ఏమో అని నాకు అనిపించింది. అది శ్రీ రమణ గారి అప్పదాసు, బుచ్చిలక్ష్మిల dynamics అంత అందంగా  ఉంటుందేమో!

Grief and life

Most people say that grief in a person's life diminishes with the passage of time. We heard many times that time cures most of the things, if not everything. 

What a false notion this is?

Grief caused by certain losses, setbacks in life does not go away. Think about the grief that comes from the loss of a loved one in life. Many times, there is no healing from it. If I had to give size to grief, then that size does not shrink away as life moves on. What happens is that life grows around it. 

One random thought, smell, song, food, one something is enough to bring that grief back into focus. One can cope up with it but cannot overcome it.

It is like that backlight that remains as a bokeh in a portrait photograph. All it needs is a slight turn of the focus ring.

Such a grief is personal. Do not try to equate it with someone else's. Accept it. Treat it as a part of your life.

Also, the response to someone else's grief should never be ' Yes, I too experienced such a grief. Don't worry it will get better'. Just lend a hearing ear and tell them that you are there if they want to talk. If possible, provide them that window to vent it out. If not, give them a warm hug, a tight shake hand and you move on. 

అమ్మ

అమ్మ! అర్ధాంతరంగా వెళ్ళిపోయింది. 

ఆ పిల్లలు అసంపూర్ణ కావ్యాలు, సగం చెక్కిన శిల్పాలు. 

మరి నాన్నో? సీతను కోల్పోయిన రాముడు, సతీ దేవి లేని శివుడు, వేదాలు లేని విరించి.

నిన్నటి వరకు చంటివాడినే! ఇప్పుడు ఒక్కరోజులో ముప్ఫయి ఏడేళ్ల పెద్దరికం వచ్చిన నా  ...

           చిన్న చిన్న విజయాల్ని చూసి గర్వపడేదెవరు?
           కడుపు చూడకుండానే అన్నం పెట్టేదెవరు?
           కార్య సాధనకి ప్రేరణ ఎవరు?
           పఠనానికి  శ్రోత ఎవరు?
           పిచ్చి మాటలు ఓపిక గా ఊ కొట్టేదెవరు?
           పుట్టినరోజునాడు నలుగు పెట్టేదెవరు ?
           చిన్నదనం నాకు మరల ఇచ్చేదెవరు?

"అమ్మా!" అని పిలిస్తే ఇంక పలికేదెవరు?

నా ఏడుపు నాకే వినబడడం లేదు. ఇది అరణ్య రోదన. చుట్టూ ఇందరు ఉన్నా నా పిలుపుకి బదులు రాదు. అది ఇంకెవరికీ తెలిసే అవకాశం లేదు. నిశబ్ద రోదన అంటే ఇదే నేమో.  శూన్యం లో శబ్దం ఉండదు. 

నా గురువు, దిశానిర్దేశం, ప్రేరణ, ఉత్తేజం, స్వాంతన, శాంతి , సాంప్రదాయం,
సంస్కారం, భక్తి , భయం, బాల్యం, ఆనందం, నేనైన నేను - నా అమ్మ. అమ్మ వెళ్ళిపోయింది. శూన్యం మిగిలింది. 

Multiverse & real life

First time that I heard the word 'multiverse', was in the context of Marvel's Cinematic Universe. At any point in time, there is more than one 'reality', each of which can have versions of yourself.

A tangential shower thought about real life and multiverse. 

Let's take a specific reality and for the ease of conversation, call it as the present, current timeline that we are all living in. Here, each person lives in their own universe which is constantly changing because of various factors, both internal and external to the individual. 

That individual universe is made of specific beliefs, thoughts, practices, behaviors, ethics, constraints, lifestyle. How well two persons gel together depends on how good their universes behave when they collide with each other, and how well do the two individuals manage such coherence or lack of from such temporary merges. Do the contents of those two universes oppose each other or can they co-exist with or without friction between them? 

For the sake of living in a society, we put our 'own' universe behind a facade of varying depth that consists of behaviors that the society that we live in deem as acceptable. A truth to one, may or may not be truth to someone else. A deep interest to some might or might not mean anything to others. 

We live in this is society which is a multiverse that is made of these 'individual' universes and are constantly doing crossovers between various universes. 

ఐనా మా నారాయణమూర్తి అన్నట్టు 'ఎవరి ఏడుపు వాడిదే!' 

అద్వైతం?

ఒకడు చెరువు ఒడ్డున కూర్చొని ఆ ప్రకృతిని ఆస్వాదిస్తున్నాడు. కొద్ది సేపటికి  ఆ ఒడ్డు, నీటిపై వాలి ఉన్న నిద్ర గన్నేరు చెట్టు, నీటి పై తేలుతున్న ఎర్ర తామరలు, కువకువ లాడుతున్న నీటి పక్షులు, ఈదుతున్న బాతులు, ఆ చెరువు, వీటి అన్నింటి తో తాను ఒకటి అయ్యాడు. ఆలోచనా రహిత స్థితి. 

ఆ అనిర్వచనీయమైన అనుభూతి లో ఉండగా ఆమె వచ్చి, 'ఈ నాచు పట్టిన రాయి దగ్గర ఏం చేస్తున్నావ్? అలా ఊర్లోకి పద. పండగ హడావిడి చూద్దాం' అన్నాది. 

తపోభంగం. 

'నువ్వే ఇలా రా. వచ్చి పక్కన కూర్చొని అలా ఈ చెరువు చూడు ఎంత బాగుందో' 

వచ్చి కూర్చుంది.

కొంతసేపటికి ఆ ఇద్దరు, ప్రకృతి ఒకటి అయ్యారు.

అటు వైపు గా వెళ్తూ చూస్తున్న వారికి అక్కడ  అగుపించేది ప్రకృతి, పురుషుడు. ఉన్నది మాత్రం ఒక్కటే. అద్వైతం.

ప్రశాంతత అంటే? 

    సన్నగా వీస్తున్న గాలి వలన, లేస్తున్న లేలేత కెరటాలు ఒడ్డును పలకరించడమా?

    అటుగా ఈదుతున్న బాతుల వరుస వదిలి వెళ్తున్న కెరటాల దారిని చూడటమా? 

    లోపల ఉన్న పంకాన్ని దాచుకొని, వెన్నెల తరకల్ని మోయలేక మోస్తున్న నీలి పైటట్టు                       సమ్మోహనామా?

కెరటాలు లేకపోవడం ప్రశాంతత.  

ఆ లేచిన కెరటాలు సమసి, సమష్టిలో కలవడం కూడా ప్రశాంతతే. కెరటాలు ఒడ్డున లయించకపోతే, చెరువు గట్టు దాటదా? ఊరు మునగదా?

మనస్సు లోని ఆలోచనా తరంగాలు లోపల లయించడమే ప్రశాంతత. 

మనిషి తన మనస్సులో మమేకం అవడమే ప్రశాంతత. రాగద్వేషరహిత స్థితి. మనిషి, మనస్సు అని రెండుగా ఉన్నవి  ఒకటి అవడం. ఒకే శుద్ద సత్త్వం. అద్వైతం.

Dreams for sale!

Written for a story-writing competition sometime in 2007-08. Addendum - 2023 from AI prompts

I was sitting on the large metal swing in the porch pondering about myself, three nights after winter solstice.

My thoughts about my way of life, my heart, my soul, my loneliness about my successes and failures.
 
Loneliness is the poverty. Solitude is the richness. Success is a public affair. Failure is a private funeral. Some quotes run along my thoughts.
 
It was very late in the night. Twinkling stars in the sky are slowly dimming as the fog rolling out from Shikharchandi begins to thicken.

A sound jolted me back from my stream of thoughts. Someone was calling out 'Dreams! Dreams! Dreams! Dreams!'  Who else is awake at this unearthly hour except me?

 
I stood up to come out of the porch and the book "Only Love is True" dropped from my lap, closing it out at whatever chapter that I was reading. I left it as it is and looked out. Only couple of streetlights were on and even they were stuttering to stay lit. And below one of those lights, stood this man with a huge bag hanging over his shoulders.

 
He stood there shouting "Dreams! dreams! dreams!". Something made me want to go and talk with this man. Who was he? What was he doing at this time? Why dreams?

I went inside the house that I shared with couple of other guys. The housemates were dead asleep in the hall. 'All Out' fixed to the socket in a corner blinked sleepily too. 

By the time I opened the gates, he moved away and was now standing at the far end of the street.
 
The man was old, ancient. A shawl covered his head and hung loose across his shoulders. A bag hanging down the left shoulder was huge, yet it looked very light as though it was filled with air. He looked pale and frail. 

I moved a bit closer, calling out - 'who are you? Why are you shouting in the middle of this night?'. The man was not shouting loudly, but just whispering. How did his whisper wake me out? How did I hear it so loudly?

"Dreams... Dreams... dreams for sale! Dreams for thoughts! Dreams for memories!” he was still whispering and not exactly responding to my questions.

 
I thought of playing along, dared and asked. "How much is one dream? Can I choose the dream that I want?" 
 
His eyes were closed as he smiled and said "Oh! You want buy dreams, my son!  You cannot buy these dreams with money. You need to give out your thoughts. Your memories in exchange for these dreams. Better the memory, better the dream." He smiled with his toothless mouth. 

"How can I be sure that you have dreams?" I asked.
 
He said, “Call me by any name son! I live in dreams. I move in dreams. I grant people their dreams. Their wishes. I let people into dreams. I pull them out from dreams."  His bag moved as a gust of wind blew.
 
How many times did I work to turn my dreams into a reality? Why did I despise the current reality that I am in and why was I choosing to escape away from it? That one dream in particular! Am I coward to face the reality or am I an eternal romantic, as one of my office’s newsletters said? I don’t know.
 
I looked at his closed eyes.  Fog thickened and I could look nothing beyond couple of feet. A chill creeped in. Something said that I can believe in him. I thought hard at the memories that I had in my mind, sorting for the best of that lot.

 
Memories of childhood, school friends, winning the college elections. The protests. The events. Death of a friend. The songs to evening air. The poems on the beach. The dreams of a bright career. The fight for it; winning it. Recognitions in firm. My solitude. My books. Long lonely rides into midnight until dawn.
 
As I was thinking, he spoke again.
 
"My son! Aren't you forgetting something?".
"What?" I said with my sorting half done. Does this man read my thoughts? 

And be it indeed that I have loved, mine love remained with myself.
The Book Of My Life. Chapter 24. Verse 1.
 
"Isn't that a part of your memories, your thoughts?"
“How do you know about that?” This night turning into a horror-mystery movie.
“I know a lot about it but would like to hear it from you. Your version. Not the one I destined for you, of which however you do not know!”
 
‘He destined my life! Why am I even talking to this crazy guy?’ I thought.
 
“She is (or should that be ‘was’) the one that shared my thoughts, knew my strengths, my weaknesses. She shared her frustrations, fears, joys, sorrows. Without inhibitions, we accepted each other for what we were.  We looked forward for a life bound together, a shared future filled with common joys and sorrows. A path where we could be for one another. So many mornings made more brighter with her smile. Those endless evening walks on the beach, filled with nothing but our togetherness. The butterflies on that hill, with low crescent moon hanging in the middle of an ocean of stars.

Then may be as you destined for me, she parted forever. Gone, leaving behind nothing but memories. No matter what I do, I cannot bring her back. The future that we looked forward to, now shattered beyond repair. How much do I want to have just one glimpse of her, just one more moment to spend with her? Nope. It's not happening. Not in this mortal realm. It was in this longing for her that that I felt all of a sudden that I was in love. Dumb and dead Love. I cried about it - silent cries into the empty void that was around me and within me. It was almost for the first time in my life that I was trying to come to terms with one event which was my love as well as and my failure.”
 
There was a deep pain in my throat as though a knife was cutting through it. I could speak no more. The pain from my guts. Tears flooded my eyes. 
 
“Thank you, my son! Thanks for sharing your thoughts and memories of what you call as ‘love’. For this, the best that I can offer is to take you out of this dream and put you into another. And I think you will consider it as a fair deal!”  Saying so, he laughed putting his hand on my head as though blessing me.
 
I could only see a blurred image before me as my eyes were filled with tears. Tears of pain.
 
He wiped off those tears, pulled something bright and colorful from his bag and wound it around my hand. The end of that thing was still in his bag. My eyes closed letting out the tears which dropped into infinite eternity.
 
I heard a faint music. Divine music which wakes up Lord of Seven Hills. My wakeup song on my mobile. I covered my eyes by my hands from the sunlight flooding into the porch. A bright new morning. I sat up, thinking 'what a dream!'

Rest of the house is empty as everyone else left for the office. I freshened up, got on my bike and raced towards those glassy buildings of work as I was running late for the call with onsite. I parked my bike in its usual place in that parking lot below some nameless tree or at least I do not know its name.
 
I rushed into my building and bumped into someone right after crossing that huge glass door. A whirl of colors filled my eyes and the fragrance surrounded me. I tried to move forward after saying a clumsy ‘sorry’ to the lady, but something was pulling my hand towards her. It was then that I saw a beautiful colored band around my wrist that got locked up which her bracelet.
 
I smiled sheepishly. She smiled in return. A smile as fresh as a budding rose. A smile beautiful as a fully bloomed red rose. It seemed like a moment of eternity. A moment when hearts miss a beat not literally at the same time. The Moment.
 
I unhooked the link and she left nodding her head, smiling brightly. Just like a Bollywood new-age classic, I turned around just to find her also turning around. I smiled again nodding my head, looking at that strange glittering color band around my wrist, a piece of which was fluttering on her bracelet.
 
“Dreams… dreams… dreams for sale!” I heard someone’s faint whisper as I rushed up the stairs to meet my team mates who were glaring at me from that conference room.

--- Improvised from content generated off prompts to ChatGPT Model 4 ---

As I stepped into the conference room, I couldn't help but think about the strange series of events that had just unfolded. From the dream to the encounter in the lobby, everything felt surreal. I quickly apologized for my tardiness and joined the ongoing call.

Throughout the day, I couldn't get that smile and the woman out of my head. The way our eyes met and the almost magical way our bands were connected felt too special to be a mere coincidence. It made me wonder if the dream had some truth in it after all.

During lunch, I decided to share my experience with my colleagues, recounting the dream and the strange encounter with the woman in the lobby. They listened attentively, and some of them even shared their own tales of dreams and coincidences. We laughed together, and for a moment, I felt a sense of camaraderie that had been missing for a long time.

As the day went on, I found myself frequently glancing at the colored band around my wrist. It seemed to serve as a reminder that there might be more to life than just work and success. It reminded me of love, connection, and the importance of cherishing the people and moments that matter most.

That evening, as I left the office, I decided to take a different route back home, hoping to run into the woman with the enchanting smile again. And, as if fate was on my side, I saw her walking ahead of me on the sidewalk. I quickened my pace and caught up with her, introducing myself and striking up a conversation.

She was charming and easy to talk to, and we soon found ourselves discussing our dreams and aspirations. We exchanged numbers and agreed to meet up again soon. As we parted ways, I couldn't help but feel a sense of wonder and excitement about what the future might hold.

Maybe the old man in my dream was right – sometimes, all it takes is a moment of vulnerability and a willingness to share our innermost thoughts and memories in exchange for a new beginning. As I walked home, with the colorful band still wrapped around my wrist, I couldn't help but feel grateful for the unexpected turn of events and the newfound sense of hope that filled my heart.